Andre Gilara

Kosmische Educatie

Andre Gilara werkt al meer dan 25 jaar in het montessorionderwijs en is leraar in de bovenbouw van de Anninksschool in Hengelo. Zijn interesse in kosmische educatie, de basis van montessorionderwijs, heeft geleid tot het ontwikkelen van allerlei digitaal leermateriaal, verzameld op de website Kosmisch Concreet.

Hoe het begon

“Kosmische educatie is de basis van het montessorionderwijs,” aldus Andre Gilara, leraar in de bovenbouw van een montessorischool in het oosten van Nederland. Kosmische educatie (Ke): onderwijs in samenhang waarin de totaliteit van de tijd en de ruimte wordt aangeboden en onderzocht. Een relatie wordt gelegd tussen rekenen, taal en de zaakvakken. Iedere montessorischool geeft er zijn eigen invulling aan, maar een methode ontbreekt. Aanleiding voor Andre om zijn eigen materiaal te ontwikkelen en dit te delen met anderen. “In eerste instantie ben ik begonnen met het maken van digitaal materiaal voor mijn eigen groep. Omdat er geen methoden zijn, ontstond dit in de praktijk. De kennis ligt bij de leraren.” Inmiddels is hij lid van de werkgroep kosmische educatie van het Kenniscentrum en deelt hij via zijn website Kosmisch Concreet leermateriaal, ideeën, voorbeelden, concrete tips en een visie over kosmische educatie in het Montessorionderwijs.

Welke stappen heb je genomen?

“Ik ben begonnen met het opzetten van een Weebly-pagina, waarop ik de visie,  leerlijn en opbouw van mijn materiaal kenbaar maakte. Daarbij aansluitend ontwikkel ik Yurls-pagina’s op het gebied van tijd en ruimte, natuur en techniek, en mens en samenleving.” Kosmische educatie is in een bepaalde volgorde opgebouwd. Andre houdt deze volgorde aan bij het ontwikkelen van zijn lessen. “De informatie die ik verwerk in de lessen controleer ik via het Big History Project. Naast de theorie van Maria Montessori heb ik veel achtergrondinformatie gezocht en gelezen en filmpjes bekeken. Daarvoor gebruikte ik bijvoorbeeld Wikipedia, Schooltv, Klokhuis, entoen.nu, Big History en TED. Ook in de werkgroep hebben we veel kennis uitgewisseld.” Met die informatie en kunde ontwikkelde Andre de website Kosmisch Concreet, waarop de informatie voor de leraren te vinden is, en ook de links naar de Yurls-pagina’s voor de leerlingen.

Wat vinden de leerlingen daarvan?

“De kinderen reageren heel positief op de lessen. Kinderen creëren door het stellen van vragen hun eigen kennis. Als leraar stimuleer je de leerlingen en geef je kaders aan. Ieder kind krijgt zo de kans om iets eigens in de lesstof te stoppen. Zo maken ze regelmatig presentaties. En werkbladen, die gebruiken we niet.”

Wat werkte goed, wat werkte minder goed?

Het opzetten van een nieuwe leerlijn gaat niet vanzelf. “Als leraar heb je kennis nodig,” aldus Andre. “En het is ook wel handig om wat (digitaal) materiaal voorhanden te hebben. De grote lijn moet bekend zijn en montessorimateriaal aanwezig. Deze voorbereiding vergt tijd, maar als de kennis wordt gedeeld, gaat dat steeds gemakkelijker.” Verder was het volgens Andre een uitdaging om een goede, heldere structuur te vinden. “De vraag was: hoe kan je zonder een methode te gebruiken toch kerndoeldekkend werken? Uiteindelijk heb ik de kerndoelen als uitgangspunt genomen. Elke Yurls-pagina is een uitwerking van een kerndoel. Zo kon ik ook beter schoolonafhankelijk denken: los van mijn eigen school, denkend vanuit de kerndoelen.” Het leermateriaal op Kosmisch Concreet wordt nog steeds verbeterd. “We zijn nog op zoek naar aansprekende verhalen die wetenschappelijk onderbouwd zijn. Feiten moeten continu gecheckt worden.” Ook de overdracht van de kennis naar collega’s, zowel binnen de eigen school als naar andere scholen, is een aandachtspunt.

Tips voor andere leraren

Als het aan Andre Gilara ligt, wordt het onderwijs grotendeels digitaal. “De opkomst van tablets versnelt het proces; thuis en school komen dichter bij elkaar. Je kan zo meer op maat van een kind werken en sneller aansluiten bij zijn belangstelling, waardoor de kinderen taakgerichter en gemotiveerder gaan werken.” Andere leraren raadt Andre aan om goed naar hun eigen visie te kijken; “Je visie is je vertrekpunt.” En om eens een kijkje te nemen op Kosmisch Concreet, wellicht bij Een-blik-in-de-toekomst.