Bram Faems

Jonatan Academie

Hoewel hij begon als graficus belandde Bram Faems al snel na zijn opleiding als leraar in het lager onderwijs. Toen hij eenmaal aan de slag was, specialiseerde hij zich in ict, voornamelijk wat betreft het gebruik van de computer voor kinderen met leerproblemen. Samen met zijn leerlingen zette hij op zijn toenmalige school de Jonatan Academie op: een inspirerend flipping-the-classroomproject waarbij de leerlingen zelf de lesvideo’s maken. Inmiddels werkt Bram voor  het leermiddelennetwerk KlasCement, van waaruit hij zijn ervaringen deelt met collega’s uit heel Vlaanderen – en verder.

Hoe het begon

Flipping the classroom is niet meer weg te denken uit het moderne klaslokaal. Toch biedt het idee van Salman Kahn veel verschillende mogelijkheden. Bram Faems raakte geïnspireerd na het kijken van het TED-filmpje van Salman Khan en Bill Gates, waarin Khan uitlegt hoe hij wiskundefilmpjes maakte voor zijn neefjes. “Ik wilde ook zulke filmpjes maken. Maar dan in het Nederlands en met de thema’s die we op onze school behandelden.” De specifieke video’s van de Khan Academy bleken in de praktijk technisch lastig, maar Bram ontdekte dat de filmpjes ook eenvoudiger gemaakt konden worden: met Microsoft PowerPoint. “Dat is een programma dat ik wel goed beheers. Met het toevoegen van animaties aan de slides bleek het ‘verfilmen’ van educatieve uitleg verbazend makkelijk.” Zo makkelijk dat de leerlingen het ook zelf konden! Het idee voor de Jonatan Academie was geboren.

Welke stappen heb je genomen?

“De Jonatan Academie is stapsgewijs gegroeid. We begonnen met een experiment in één klas; later werkten we het uit in meerdere klassen. Er werd gestart met een eerste reeks testfilmpjes, waarbij de leerlingen werden uitgedaagd om een bepaald leerstofonderdeel uit te leggen aan de rest. Ze schreven zelf een scenario en bedachten een zogenaamd bordschema. Dat schema verwerkten ze vervolgens met behulp van animaties tot een PowerPoint-presentatie.” Ook geluid werd toegevoegd aan de presentatie: “Maar weinig mensen weten dat je in PowerPoint ook een stem kan opnemen en die kan bewaren als filmpje.” De filmpjes, mét geluid, werden vervolgens gedeeld via YouTube. Later maakte Bram een eigen website voor het project, waarop de filmpjes verzameld zijn.

Wat vinden de leerlingen daarvan?

“Het is leuk, maar erg moeilijk.” Zo reageerden veel leerlingen op het innovatieve project van Bram en zijn collega’s. “Het is echt een uitdaging voor de leerlingen om te bedenken hoe ze leerstof kunnen uitleggen en hoe ze die uitleg vervolgens digitaliseren in PowerPoint. Bovendien is het ook best wennen om je eigen stem te kunnen horen bij die uitleg.” Toch is Bram erg tevreden over de resultaten van de Jonatan Academie. “Het viel me op hoe goed de kinderen de stof die ze zelf uitlegden onder de knie hadden. En daar doen we het natuurlijk voor.”

Wat werkte goed, wat werkte minder goed?

Bram is zelf coördinator van het project geweest. “Zowel de organisatie van de werkmomenten, de technische ondersteuning als het onderhouden van het platform viel onder mijn verantwoordelijkheid. Dat blijkt nu een achilleshiel: nu ik niet meer voor de school werk, lijkt het project enigszins stil te vallen.” Ook bleek de geïnvesteerde tijd voor de klassen groot. “Een goede leerlijn, zeker wat betreft de voorkennis van PowerPoint, ontbrak. Het niveau van de leerlingen op dit vlak was erg wisselend. Als de leerlingen al goed met PowerPoint kunnen werken, kan er meer aandacht besteed worden aan de inhoud.” De Jonatan Academie werd groots aangepakt. “Dat kan ook gemakkelijker, bijvoorbeeld met apps als Educreations (iPad) of iXplain. Ook is het niet noodzakelijk om een eigen website te bouwen; je kan natuurlijk OneDrive of Dropbox gebruiken als gedeelde map.”

Tips voor andere leraren

“Om de leerlingen de volwaardige leerervaring te geven, moet je durven loslaten. Je moet hun de gelegenheid geven om dingen uit te leggen zoals zíj het willen. Niet te snel ingrijpen. Als ze in een filmpje over breuken de teller benoemen als ‘het bovenste stukje van de breuk’, is het beter dat te laten corrigeren door medeleerlingen dan zelf te vlug in te grijpen.” Daarnaast raadt Bram toekomstige classroom flippers aan zich zelf ook goed te verdiepen in het maken van de filmpjes, en realistische doelen te stellen. Of de leerlingen nu filmpjes maken of jijzelf: “Leg de lat niet te hoog. Je hoeft niet elke ‘euh’ uit de video te knippen. Je hoeft ook geen scenario uit te schrijven. Authenticiteit is belangrijker dan een gelikte productie.”