Marie Craane & Shariela Sebelon

Fundashon Forma

Marie Craane en Shariela Sebelon werken bij Fundashon Forma, een stichting voor volwasseneneducatie op Bonaire en biedt alfabetiseringscursussen, sociale kanstrajecten voor jongeren, MBO 1 onderwijs en cursussen in de avonduren voor volwassenen die zich willen bij- of omscholen. Vanuit Forma hebben zij een digitaal taalprogramma ontwikkeld voor laaggeletterden, in het Papiaments. Het programma, Notinèt, is een variant op het Nederlandse Netnieuws: aan de hand van nieuws en actuele thema’s werken studenten aan hun lees- en schrijfvaardigheid en hun digitale capaciteiten

Hoe het begon

Al in 2004 begon Forma met een zoektocht naar de mogelijkheden voor alfabetiseringsmateriaal voor volwassenen. Er bestond namelijk nog niet zoiets in het Papiaments. “Forma ontdekte het programma Netnieuws,” zeggen Marie Craane en Shariela Sebelon. “Dat is een digitaal programma, speciaal ontwikkeld voor laaggeletterden. Afbeeldingen, woorden en teksten worden gecombineerd met geluid. En dat alles aan de hand van nieuws en actuele thema’s.” Forma was enthousiast en startte een samenwerking met Netnieuws Nederland. Samen begonnen ze aan de ontwikkeling van een aantal afleveringen om zo het programma te kunnen testen op Bonaire. Notinèt was het resultaat. “Elke aflevering is een nieuwsrubriek en bestaat uit een originele tekst die is aangepast aan twee niveaus. Bij elk niveau horen tien vragen. Daarnaast bevat het programma een chatfunctie en kunnen de cursisten reageren op een stelling over het thema.”

Welke stappen heb je genomen?

Nadat de beslissing was genomen om een nieuwe variant van Netnieuws te gaan maken, heeft Forma een pilot ontwikkeld en uitgeprobeerd. “Door middel van het daadwerkelijk uitvoeren van een aantal afleveringen hebben we onderzocht of Notinèt wel geschikt was voor de doelgroep. Daarna zijn we op zoek gegaan naar fondsen om het programma verder te ontwikkelen.” Leraren en cursisten reageerden enthousiast, maar pas in 2010 vond Forma uiteindelijk fondsen om verder te gaan met de ontwikkeling. “De Rotary Club Bonaire heeft fondsen beschikbaar gesteld om vijf afleveringen van Notinèt verder te ontwikkelen. Daarna volgde een subsidie van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.” Toen de financiering rond was, moesten de leraren van Forma leren werken met het programma. “We hebben een aantal workshops voor leraren georganiseerd, zodat zij wisten hoe ze Notinèt konden inzetten bij de verschillende niveaus.”

Wat vinden de leerlingen daarvan?

“De cursisten zijn heel positief over Notinèt. Bijna alle cursisten in het alfabetiseringsprogramma gebruiken het programma inmiddels met succes. Daarnaast gebruiken we het binnen Forma ook bij het taalonderwijs voor anderstaligen: mensen die graag Papiaments willen leren.”

Wat werkte goed, wat werkte minder goed?

Notinèt heeft veel voordelen voor de studenten. “Omdat het web-based is, kunnen ze ook buiten het leslokaal oefenen, mits ze thuis internet hebben. Ook biedt het programma veel mogelijkheden om te differentiëren; de studenten kunnen in hun eigen tempo werken. Bovendien leren de cursisten ook veel over het gebruik van een computer. Dat is voor veel laaggeletterden namelijk best lastig. Door het programma vaak te gebruiken, neemt de angst voor computers en digitale middelen af en wordt de drempel naar de digitale wereld verlaagd. Dat vergroot weer de aansluiting bij de maatschappij en de zelfstandigheid van de studenten.” Behalve de voordelen kunnen Marie en Shariela ook nog wel ontwikkelpunten noemen. “Er bestaat nog geen spraaksynthesizer voor het Papiaments. We moeten alle teksten opnemen en daardoor kost het veel tijd om een aflevering te maken. We kunnen nu niet elke week nieuwe afleveringen maken. In 2014 leveren we zes afleveringen, in 2015 hopelijk nog tien.” Ook de financiering blijft een probleem, evenals het vinden van mensen die kunnen helpen met de ontwikkeling van Notinèt.

 Tips voor andere leraren

Toch is het digitale programma voor de alfabetisering op Bonaire een uitkomst. “Door digitale leermiddelen kunnen we steeds beter differentiëren. Individuele  oefenmomenten zijn beter in te plannen. Tot nu toe bestaan er nog nauwelijks digitale programma’s voor het taalonderwijs in het Papiaments. Om deze te kunnen ontwikkelen zijn financiële middelen nodig en moet er meer samenwerking komen tussen de eilanden waar Papiamentu de dominante taal is. Ook moet de infrastructuur op orde zijn: computers up-to-date, in